De oude olijfboom van Mirovica (vaak genoemd: Stara Maslina) wordt gezien als één van de oudste olijfbomen ter wereld en wordt ook vaak beschreven als de oudste boom van Europa. Hij staat vlak bij Stari Bar, langs de weg tussen Bar en Ulcinj, en zijn leeftijd wordt meestal geschat op meer dan 2.000 jaar. Sommige schattingen komen zelfs uit op ongeveer 2.247 jaar, waardoor hij tot de oudste levende olijfbomen van het Middellandse Zeegebied behoort.
Vanwege zijn natuurlijke, morfologische, ecologische, esthetische en historische waarde is dit uitzonderlijke natuurmonument in 1957 officieel uitgeroepen tot beschermd natuurgoed en onder staatsbescherming geplaatst.
Deze nobele en uitzonderlijk lang levende, groenblijvende boom behoort tot een traditionele, lokale variëteit die sterk verbonden is met de olijfcultuur van de Montenegrijnse kust. Olijfbomen zijn daar niet alleen landbouw, maar een manier van leven: ze horen bij familiegeschiedenis, identiteit en dagelijkse tradities. Wat deze boom extra bijzonder maakt, is dat hij nog steeds olijven draagt — en dus letterlijk nog leeft en voortbestaat, ondanks zijn enorme leeftijd.
De vorm van de boom is indrukwekkend en bijna sculpturaal: een brede, gedraaide, knoestige stam met een extreem vertakt en wijd uitlopend silhouet. De stam heeft een bijna architectonische uitstraling, alsof de boom door de eeuwen heen is gevormd door wind, weer en tijd. De kroon en de spreiding worden vaak beschreven als rond de 10 meter, met typische zilvergrijs-groenige bladeren die hem een uniek en bijna magisch uiterlijk geven.
Een gedeelte van de boom is volledig verbrand. Volgens een bekende volkslegende zaten een paar mannen vlak naast de boom te kaarten. Tijdens het spel zou iemand per ongeluk een brandende lucifer tegen de boom hebben gegooid, waarna het vuur snel om zich heen greep. Er bestaat ook een andere versie van het verhaal die lokaal wordt verteld: dat de schade mogelijk door blikseminslag is ontstaan. Hoe dan ook zijn de littekens vandaag de dag onderdeel geworden van zijn mysterie en legendestatus.
Rondom de oude olijfboom van Mirovica bestaan talloze verhalen, tradities en overtuigingen. Eén van de bekendste is dat families die ruzie hadden, vroeger juist naar deze boom kwamen om vrede te sluiten. Zo werd het een plek van verzoening en gemeenschap. Daar komt ook de naam vandaan: Mirovica, met als kern het woord “mir”, wat vrede betekent. De boom stond daarmee niet alleen symbool voor natuur, maar ook voor menselijke verbinding en het herstellen van relaties.
De laatste jaren is er steeds meer aandacht voor de bescherming van de boom. Experts hebben gewaarschuwd dat moderne veranderingen rondom de boom — zoals bouwwerkzaamheden en problemen met waterafvoer en drainage — een risico kunnen vormen voor het wortelstelsel en de gezondheid van de boom. Daarom zijn er initiatieven gestart om de omstandigheden rond de boom te verbeteren, zodat dit unieke levende monument ook voor toekomstige generaties behouden blijft.
